पोखरा , बाढीपहिरोले पदमार्ग र यातायात प्रभावित बनाए पनि पोखरा र अन्नपूर्ण क्षेत्रको पर्यटनमा सकारात्मक संकेत देखिन थालेका छन्। अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा सन् २०२६ को सेप्टेम्बरमा २१ हजार ४८ जना विदेशी पर्यटक पुगेका छन्। यो अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको तुलनामा ८.६ प्रतिशत बढी हो। त्यस्तै, पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट दुबईका लागि दैनिक व्यावसायिक उडान सुरु भएपछि पर्यटन व्यवसायीमा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक आगमन बढ्ने आशा पलाएको छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) का अनुसार सेप्टेम्बरमा आएका पर्यटकमध्ये १० हजार ७०५ जना सार्कबाहिरका र १० हजार ३४३ जना सार्क क्षेत्रका थिए। सन् २०२५ को सेप्टेम्बरमा यस क्षेत्रमा १९ हजार ३८६ जना पर्यटक आएका थिए। त्यस वर्षको तुलनामा यसपटक पर्यटक आगमन बढे पनि सन् २०२४ को सेप्टेम्बरमा आएका २३ हजार ८८ जनाको तुलनामा भने संख्या कम छ। पर्यटक आगमनको यो तथ्याङ्कले विपद्का बीच पनि अन्नपूर्ण क्षेत्रको आकर्षण कायम रहेको देखाउँछ। यद्यपि, संरक्षण क्षेत्रमा आएका पर्यटकको संख्या र पोखरा सहरमा आएका पर्यटकको संख्या एउटै होइन। पोखरा सहरमा आउने पर्यटकको यकिन तथ्याङ्क राख्ने निकाय नभएको पर्यटन व्यवसायीहरू बताउँछन्।
दुबईसँग सीधा हवाई सम्पर्क
पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट फ्लाई दुबईले गत सेप्टेम्बर २३ देखि दुबई–पोखरा–दुबई दैनिक व्यावसायिक उडान सुरु गरेको छ। पहिलो उडानमा दुबईबाट ११३ जना यात्रु पोखरा आएका थिए भने पोखराबाट १५३ जना यात्रु दुबईतर्फ प्रस्थान गरेका थिए। बोइङ ७३७ म्याक्स ८ विमानबाट सुरु भएको यो सेवाले पोखरालाई दुबईसँग सीधा हवाई सम्पर्कमा जोडेको छ। दुबईबाट अन्य अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा जाने यात्रुका लागि पनि यसले सहज सम्पर्क उपलब्ध गराउन सक्छ।
फ्लाई दुबईको उडान सुरु भएपछि पोखराका पर्यटन व्यवसायीले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकलाई गन्तव्य प्रवर्द्धन गर्न सहज हुने अपेक्षा गरेका छन्। पोखरा पर्यटन परिषद्का अध्यक्ष पोमनारायण श्रेष्ठका अनुसार नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडानले पोखरा आउन चाहने विदेशी पर्यटक, ट्राभल एजेन्सी र टुर अपरेटरलाई हवाई सम्पर्कबारे आश्वस्त पार्न मद्दत गर्नेछ।
यसअघि पोखरा आउने विदेशी पर्यटकलाई अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्पर्कबारे स्पष्ट जानकारी दिन र यात्राको योजना बनाउन सहज वातावरण तयार गर्न कठिन हुने गरेको पर्यटन व्यवसायीहरूको अनुभव छ। दुबईसँग सीधा सम्पर्क स्थापित भएपछि पोखरालाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारमा प्रवर्द्धन गर्न थप अवसर सिर्जना भएको उनीहरूको बुझाइ छ। तर नियमित उडान सुरु हुनु र लामो समयसम्म उडान निरन्तर चल्नु फरक विषय हुन्। त्यसैले नयाँ हवाई सेवाको प्रभाव मूल्याङ्कन गर्दा उडानको निरन्तरता, यात्रुको माग र पर्यटक आगमनमा पर्ने वास्तविक प्रभावलाई पनि हेर्नुपर्ने हुन्छ।
शरद ऋतुको पर्यटन सिजनमा आशा
असोज र कात्तिक नेपालमा पदयात्रा तथा पर्वतीय पर्यटनका लागि महत्त्वपूर्ण महिना हुन्। मनसुनपछि मौसम अनुकूल हुँदै जाँदा अन्नपूर्ण क्षेत्रका पदमार्गमा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकको चहलपहल बढ्ने गर्छ। यही समयमा दसैं–तिहारजस्ता ठूला पर्व पर्ने भएकाले पोखरामा आन्तरिक पर्यटकको आगमन पनि बढ्ने पर्यटन व्यवसायीको अपेक्षा हुन्छ।
पोखरा लेकसाइडस्थित होटल स्नोल्यान्डाका सञ्चालक गणेश थापा अहिलेको पर्यटक आगमनलाई सन्तोषजनक मान्छन्। उनका अनुसार बाढीपहिरोको ठूलो विपद्का बाबजुद विदेशी पर्यटक नेपाल आइरहेका छन्। आन्तरिक पर्यटकको संख्या विगतका वर्षको तुलनामा कम देखिए पनि समग्र अवस्था निराशाजनक नरहेको उनको भनाइ छ। थापाका अनुसार धेरै विदेशी पर्यटकले नेपाल भ्रमणको योजना महिनौँ वा वर्षौँअघि नै बनाएका हुन्छन्। त्यसैले विपद्का समाचार सार्वजनिक भए पनि यात्रा गर्ने निर्णय गरिसकेका पर्यटकले गन्तव्यको अवस्थाबारे जानकारी लिएर भ्रमणलाई निरन्तरता दिने गरेका छन्।
मर्दी र अन्नपूर्ण आधार शिविरमा पर्यटक
माछापुच्छ्रे गाउँपालिका–८ का वडाध्यक्ष तथा पर्यटन व्यवसायी राम गुरुङका अनुसार मर्दी हिमाल पदमार्गमा पर्यटकको चहलपहल राम्रो छ। विदेशी पर्यटक मर्दी हिमाल र अन्नपूर्ण आधार शिविरतर्फ पदयात्रामा गइरहेका छन्।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) का संरक्षण अधिकृत राजन पौडेल पनि अन्नपूर्ण आधार शिविर र मर्दी हिमाल जाने पर्यटकको आगमन राम्रो रहेको बताउँछन्। उनका अनुसार यी क्षेत्रमा कतिपय समयमा बस्नका लागि कोठा पाउनसमेत कठिन हुने गरेको छ।
मनास्लु क्षेत्रतर्फका पदमार्ग प्रभावित भएपछि त्यस क्षेत्रको यात्रा योजना बनाएका केही पर्यटकले वैकल्पिक गन्तव्य रोज्न सक्ने पौडेलको अनुमान छ। उनका अनुसार मनास्लु क्षेत्रको भ्रमण गर्ने योजना बनाएका करिब दुईदेखि तीन सय पर्यटकले अन्नपूर्ण क्षेत्रलाई वैकल्पिक गन्तव्यका रूपमा रोज्नेबारे सोचिरहेको जानकारी आएको छ।
यद्यपि, ती सबै पर्यटक अन्नपूर्ण क्षेत्रमा आउने निश्चित भइसकेको छैन। यात्रा योजना परिवर्तन गर्ने पर्यटकको वास्तविक संख्या र त्यसले स्थानीय व्यवसायमा पार्ने प्रभाव आगामी दिनमा स्पष्ट हुँदै जानेछ।
पदमार्ग प्रभावित हुँदा व्यवसायमा दबाब
अन्नपूर्ण क्षेत्रमा पर्यटक आगमन बढेको देखिए पनि विपद्को असर सबै पर्यटन व्यवसायमा समान रूपमा परेको छैन। केही पदमार्ग प्रभावित भएका छन् भने यात्राको योजना बनाएका पर्यटकले गन्तव्य परिवर्तन गर्ने वा भ्रमण रद्द गर्ने अवस्था पनि छ।
नेपाल एसोसिएसन अफ टुर एन्ड ट्राभल एजेन्ट्स (नाट्टा), पोखराकी अध्यक्ष संगीता पौडेलका अनुसार बुढीगण्डकी क्षेत्रमा आएको विपद्ले ट्रेकिङ तथा ट्राभल व्यवसायमा असर पारेको छ। विपद्का कारण पहिले नै बुकिङ गरेका पर्यटकले भ्रमण रद्द गर्दा व्यवसायमा प्रत्यक्ष प्रभाव परेको उनको भनाइ छ।
यसले पर्यटक आगमनको समग्र तथ्याङ्क बढ्दैमा सबै होटल, ट्राभल एजेन्सी, पदयात्रा सञ्चालक र स्थानीय व्यवसायीको आम्दानी बढ्छ भन्ने सुनिश्चित नहुने देखाउँछ। पर्यटक कुन गन्तव्यमा गए, कति समय बसे र कति खर्च गरे भन्ने विवरणले मात्र पर्यटन क्षेत्रको वास्तविक अवस्थाबारे थप स्पष्ट चित्र दिन सक्छ।
पर्यटकको यकिन तथ्याङ्कको अभाव
पोखरामा कति पर्यटक आए भन्ने यकिन तथ्याङ्क उपलब्ध गराउने छुट्टै प्रणाली नभएको पर्यटन बोर्डका जयशक्ति सर्राफ बताउँछन्। उनका अनुसार पर्यटक आगमनको अवस्था बुझ्न अध्यागमन र एक्यापका तथ्याङ्क उपयोगी आधार हुन्।
अध्यागमनको तथ्याङ्कले नेपाल प्रवेश गर्ने पर्यटकको विवरण दिन्छ भने एक्यापको तथ्याङ्कले संरक्षण क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने पर्यटकको संख्या देखाउँछ। यी तथ्याङ्कलाई पोखरा सहरमा आएका पर्यटकको कुल संख्याका रूपमा लिन मिल्दैन।
समग्रमा, अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा सेप्टेम्बरमा पर्यटक आगमन बढ्नु र पोखराबाट दुबईका लागि दैनिक उडान सुरु हुनु पर्यटन क्षेत्रका लागि सकारात्मक संकेत हुन्। तर बाढीपहिरोबाट प्रभावित पदमार्गको अवस्था, यात्रा रद्द हुने क्रम, आन्तरिक पर्यटकको आगमन र अन्तर्राष्ट्रिय उडानको निरन्तरताले आगामी पर्यटन सिजनको वास्तविक दिशा निर्धारण गर्नेछ।
