दुबई- कोप-२८ का अध्यक्ष डा. सुल्तान अल जाबेरले दुबईमा संयुक्त राष्ट्र संघको जलवायु सम्मेलनमा वार्ता गर्ने पक्षहरूलाई कडा परिश्रम गर्न, लचिलो हुन र जलवायु परिवर्तनसँग जुध्नका लागि समझदारी गर्दै सम्झौता गर्न आह्वान गरेका छन्।
अल जाबेरले जीवाश्म ईन्धनको भविष्यमा पहिलो पटक शब्दहरू समावेश गर्ने बारे कुरा गरेका छन्। 'समय घर्किरहेको छ। असफलता विकल्प होइन,' डा. अल जाबेरले भने।
डिसेम्बर १२ मा बन्द हुने सम्मेलनले जलवायु परिवर्तनमा विश्व कहाँ उभिएको छ र अब के गर्नुपर्छ भन्ने कुराको मूल्यांकन गरिरहेको छ। ग्लोबल स्टकटेक (जीएसटी)- सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण दस्तावेजलाई वार्ताकारहरूले अन्तिम रूप दिन सेट गरिएको छ र क्रन्च पोइन्ट भनेको अन्तिम पाठले जीवाश्म ईन्धनहरूसँग व्यवहार गर्ने बारे के भन्छ वा गर्दैन भन्ने हो।
संयुक्त राज्य अमेरिका, युरोपेली संघ र साना टापु राष्ट्रहरू लगायत ८० भन्दा बढी देशहरूको गठबन्धनले तेल, ग्यास र कोइलालाई 'फेज आउट' गर्न भाषा समावेश गर्ने सम्झौताको लागि धक्का दिएको छ।
यद्यपि, जीवाश्म ईन्धन चासो भएका देशहरूले अन्तिम पाठमा जीवाश्म ईन्धनको प्रयोगको बिरूद्ध पछाडि धकेल्ने सम्भावना छ।
‘वार्ता छिटो अघि बढ्नुपर्छ’
डा. अल जाबेरले पनि वार्ता राम्रोसँग अघि बढिरहेको तर छिटो अघि बढ्नुपर्ने बताए। 'म मौनता तोड्न चाहन्छु। म जनतासँग कुरा गर्न चाहन्छु। म चाहन्छु कि सबैजना सम्झौता स्वीकार गर्न, स्वार्थभन्दा माथि उठ्न र यहाँ वास्तवमा के जोखिममा छ भनेर सबैलाई सम्झाउन तयार होस्,' अल जाबेरले भने।
कोप २८ का अध्यक्षले सबै दललाई मजलिस (बैठक) बोलाएर सहमतिको समाधानका लागि अगाडि आउन आग्रह गरेको बताए। 'राष्ट्रिय परिस्थितिलाई ध्यानमा राखिनेछ, हामी सबैको चासोलाई स्वीकार गर्नेछौं,' डा. अल जाबेरले भने।
जीवाश्म ईन्धनमा मस्यौदा पाठ
जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय फ्रेमवर्क कन्भेन्सन (यूएनएफसीसी) द्वारा शुक्रबार कोप-२८ सम्झौताको नयाँ मस्यौदा प्रकाशित गरिएको थियो, जसमा स्वच्छ ऊर्जामा संक्रमणका लागि चार विकल्पहरू उल्लेख गरिएको थियो। जसमा :
'उत्तम उपलब्ध विज्ञानको साथमा जीवाश्म ईन्धनको चरण-आउटतर्फ यस महत्वपूर्ण दशकमा थप कार्यहरू लिनुहोस्।'
'उत्तम उपलब्ध विज्ञान, आईपीसीसीको १.५ डिग्री मार्गहरू र पेरिस सम्झौताका सिद्धान्तहरू अनुरूप जीवाश्म ईन्धनहरू चरणबद्ध गर्नुहोस्।'
'यस दशकमा उपभोगको शिखरको आवश्यकतालाई स्वीकार गर्दै र २०५० भन्दा अगाडि नै ऊर्जा क्षेत्रलाई जीवाश्म इन्धनबाट टाढा राख्ने कुरामा जोड दिँदै, अविरल जीवाश्म इन्धनलाई बाहिर निकाल्नुहोस्।'
'शताब्दीको मध्यसम्ममा वा वरपर ऊर्जा प्रणालीहरूमा नेट-शून्य सीओ२ को लक्ष्य राख्दै निर्बाध जीवाश्म इन्धनहरू द्रुत रूपमा बाहिर निकाल्नुहोस्।'
थप रूपमा, एक विकल्पले 'यस दशकमा निरन्तर कोइला पावरको द्रुत चरण-आउट र नयाँ अविरल कोइला उर्जा उत्पादनलाई अनुमति दिने तुरून्त अन्त्य' वा यस मुद्दामा कुनै पाठ नभएको सुझाव दिन्छ।
मस्यौदाले 'उर्जा गरिबी वा केवल संक्रमणलाई सम्बोधन नगर्ने जीवाश्म ईन्धन अनुदानको चरण-आउट' वा कुनै पाठ समावेश नगर्ने विकल्प पनि प्रस्तुत गर्दछ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण चरण
जलवायु सम्मेलन आफ्नो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण चरणमा पुग्दा, जलवायु विज्ञहरूले विज्ञानलाई केन्द्रीय र आवश्यक स्तम्भको रूपमा राख्दै ग्रहको भविष्यको सर्वोत्तम हितमा सबै पक्षहरू एकजुट हुनुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिएका छन्।
ईएसजी अभ्यास युनिक कन्सलटेक साझेदार र ग्लोबल हेडमा अनु चौधरीले भने, 'कोप-२८ अन्तिम चरणमा प्रवेश गर्दैछ, र कार्य गर्नको लागि जरुरीता कहिल्यै दबाब भएको छैन। तीनवटा स्पष्ट कार्यहरू देखा पर्दैछन्। जीवाश्म ईन्धनलाई सौहार्दपूर्ण रूपमा बाहिर निकाल्ने, जलवायु वित्तको लागि सक्षम पारिस्थितिकी प्रणालीलाई बढावा दिने, र वन फँडानी र भूमि क्षयबाट हाम्रो जैवविविधतामा भएको क्षतिलाई उल्टाउने काम गर्नुपर्दछ।'
